Saskia Goldschmidt, van oudsher theaterdocent en theatermaker, debuteerde in 2011 bij uitgeverij Cossee met Verplicht gelukkig, portret van een familie, een boek waarin ze aan de hand van haar familiegeschiedenis onderzoekt hoe trauma’s van ouders worden doorgegeven aan de naoorlogse generatie(s). Elsbeth Etty schreef in het NRC over dit debuut:
‘Een mooi gecomponeerd en sterk geschreven verhaal. Een persoonlijk verhaal dat ondanks de specifieke context van alle tijden is. Bevrijdend pijnlijk..’
In 2013 volgde haar eerste roman De Hormoonfabriek (Cossee). Het boek stond op de Longlist voor de Libris Literatuurprijs en werd genomineerd voor de Euregioprijs. Vertalingen verschenen in Amerika (The Other Press), Duitsland (DTV), Frankrijk (Gallimard), Zuid-Afrika (Protea Boekhuis,) Engeland (Sara Band), Turkije (Bence Kitap) en Bulgarije. Samen met radiomaker en scenarioschrijver Peter te Nuyl schreef Goldschmidt het scenario voor de gelijknamige twaalf en een half uur durende podcast die op Radio 1 werd uitgezonden.
In 2015 verscheen De Voddenkoningin (Cossee). De Duitse vertaling verscheen in 2018 bij DTV onder de naam Die Vintage Queen en de Franse vertaling, in 2021 Bij Les Presses de la Cité: Vintage Queen.
Een aantal jaren verbleef Goldschmidt op het Hogeland van Groningen, waar ze Schokland schreef (Cossee, 2018). De Engelse vertaling, Shocked Earth Saraband) volgde in 2021.
Kukurznik, het boek over vrouwelijke vliegeniersters tijdens het interbellum, verscheen in 2023 bij uitgeverij Meulenhoff.
In 2025 volgde Na de oorlog. Hoe kinderen van overlevenden De Tweede Wereldoorlog met zich meedragen, een non-fictieboek waarin Goldschmidt tien verhalen vertelt over kinderen en kleinkinderen van Holocaustoverlevenden.
Goldschmidt werkt ook als gastspreker op scholen, bij de organisatie Na de Oorlog, waar ze haar familieverhaal vertelt aan leerlingen, en met hen in gesprek gaat over hun eigen ervaringen met uitsluiting, discriminatie, racisme, antisemitisme, moslimhaat. Het persoonlijk verhaal is voor haar het breekijzer om gesprekken aan te gaan met andersdenkenden.
NA DE OORlOG. HOE KINDEREN VAN OVERLEVENDEN DE TWEEDE WERELDOORLOG MET ZICH MEEDRAGEN
Ook de negen andere verhalen in Na de oorlog vangen de lezer van begin tot eind. De veerkracht van het tiental kinderen en kleinkinderen van vervolgde Joden en verzetsmensen is bewonderenswaardig. Het boek geeft een indringend beeld van de wijze waarop ze stuk voor stuk het zwijgen over het ondergane leed hebben doorbroken. TROUW, Elias van de Plicht, 10 april 2025
…Afgezien van haar eigen verhaal tekende schrijver Saskia Goldschmidt negen persoonlijke verhalen op van gastsprekers van de gelijknamige organisatie Na de oorlog.
Het resultaat is hartverscheurend. Goldschmidt, auteur van de familiegeschiedenis Verplicht gelukkig (2011) en De hormoonfabriek (2012) laat zien hoezeer de Tweede Wereldoorlog nog altijd een schaduw over het leven van kinderen en kleinkinderen van overlevenden werpt. Een grote gemene deler daarbij is het zwijgen. Omdat de pijn te groot was, maar ook om volgende generaties niet te belasten, werd door de meeste ouders en grootouders niet gesproken over de oorlog. Met alle gevolgen van dien. „Maar dat zwijgen heeft een prijs,” schrijft Goldschmidt, die als jong meisje al werd geconfronteerd met ‘de kampblik’ van haar vader. Paul Goldschmidt – die de verschrikkingen van concentratiekamp Bergen-Belsen overleefde en na de oorlog last had van ‘overlevingsschuld’ – benadrukte geregeld dat hij zijn kinderen ‘niet met de oorlog had willen belasten’. NRC, Rosan Hollak, 19 februari 2025
KUKURUZNIK
…Of het nu zit in de empowering karakters of het frustrerende lot van onderschatting en uitsluiting, of in de sprekende details van de ontberingen die ze doorstonden (‘door de bloedspatten op de stuurknuppel realiseerde ze zich dat de aderen in haar neus en lippen gebarsten waren’); Deze verhalen laten zich smakelijk vertellen en genieten. Ze wekken gevoel op, ze zijn betekenisvol en ja, inspirerend. Ze willen doen wat het vliegen deed voor de vliegeniersters, weet verteller Noa: ‘het vliegen dat de wereld waarin alles vastlag, in beweging bracht.’
…Goldschmidt schrijft met gusto. En behalve onderhoudend is de verteltoon intrigrerend. De autobiografie van Rosy Rose heeft de ongepolijste toon van een stuiverromannetje, de brieven van pilotenvrouw Doris zijn bij vlagen pathetisch, en juist heftig is de geschiedschrijving van Boaz, (zelfbenoemd ‘collecteur’ van verhalen over ‘aviatrices’) en dan is er nog de beschouwende, puzzelende Noa. Dat vershil in stemmen vergroot de schijn van authenticiteit- alsof de verhalen niet allemaal door een auteur op schrijft gesteld zijn, maar waarlijk opgediept uit archieven... NRC, Thomas de Veen, 28 juli 2023
SCHOKLAND
In Schokland leeft Saskia Goldschmidt zich indrukwekkend in het boerenleven in, dat ze geduldig beschrijft, in stijlvolle zinnen en authentiek aandoende vak- of streektermen: maar (als zelfstandig naamwoord), ree (niet het dier), koppel (vergelijkbaar met veestapel). Even ademhalen: biest, grupstal, wierde, smienten, wintertalingen, luzerne, borax, knetterkneis. Gelukkig heeft ze evenveel aandacht voor de binnenwereld van haar hoofdpersonen: de geknakte illusies, het weggedrukte leed, maar ook de hoop, de strijdlust en de onverzettelijkheid…HET PAROOL, 2 februari 2019
Om Schokland te kunnen schrijven, ging Saskia Goldschmidt op het Groninger platteland wonen, werkte ze mee op een melkveehouderij en sprak ze bewoners van het door bevingen beschadigde gebied. Die inspanning heeft zich uitbetaald in een lijvige roman waarin met veel inlevingsvermogen inzichtelijk wordt gemaakt hoe de bevingen een agrarisch bedrijf op de kop zetten en het leven verandert van de mensen die dat bedrijf draaiende proberen te houden. Goldschmidt, die eerder de in deze krant geprezen middenstandsroman De voddenkoningin schreef, toont zich een bedreven verteller. Met oog voor detail zet ze rustig de familiegeschiedenis en onderlinge verhoudingen uiteen. Als de eerste beving ter sprake komt, zijn de bewoners van Schokland min of meer gewend aan de onrust en hebben ze vooral alledaagse zorgen. Over elkaar, hun verleden, hun werk en de liefde… (Joep van Ruiten, Dagblad van het Noorden, 30-11-2018
Shocked Earth is a powerful testament to what happens when the gatekeepers of the land, those with a deep connection to the earth, are silenced and displaced. But it’s also full of hope. And we could all do with a good dose of that. By Emma Yates-Badley, Literary Editor
De Voddenkoningin
In augustus 2015 verscheen De Voddenkoningin: over een vrouw, de roaring sixties en de wilde seventies, de verglijdende tijd waarin tweedehands kleding in vintage verandert, voddenboeren in handelaren en hippies in zakenmensen. Een verhaal over mode en mensen, over de tijd die af te lezen is aan textiel en wat snit vertellen kan, over liefde voor vakmanschap. Over angst voor intimiteit en dicht op de huid zitten, over succes dat verdooft en mislukking die wakker doet schrikken. Over vallen en opstaan, iedere keer weer, omdat een mens nou eenmaal geen andere keus heeft. En over verlangen dat vaak zo moeilijk te herkennen is.
Quotes van recensenten en boekhandelaren:
‘Goldschmidt toont zich een verhalenvertelster pur sang. Een verhaal dat van begin tot eind boeit. De kracht van Goldschmidt is haar vermogen om haar personages tot leven te wekken. Haar beste boek tot nu toe.’ – Noordhollands Dagblad ****
‘Goldschmidt schept een kleurrijk beeld van de roerige jaren ’70 en ’80. De voddenkoningin is een wannahave voor elke vintageliefhebber.’ – de Volkskrant
‘De voddenkoningin is meer dan het bruisende levensverhaal van Koko: het geeft ook een pakkend tijdsbeeld van de afgelopen decennia en laat zien hoe de idealistische hippiehandel veranderde in keiharde commercie. Saskia Goldschmidt schreef een prachtig boek, waarin haar liefde voor het echte vakmanschap van vroeger van de pagina’s spat.’ – Libelle Blos
‘De toon is juist licht en levendig. In directe, levendige zinnen voert Goldschmidt haar Amsterdamse heldin door de veranderende tijden. Goldschmidt geeft in De voddenkoningin een interessant kijkje in de handel in tweedehandskleding. Het boek heeft dus zo zijn sociologische en historische kanten, maar het ontleent zijn charme vooral aan zijn praktische inslag: de aandacht voor hoe oude, liefst handgemaakte kleren, jurken vooral, in elkaar zitten. Ik heb zelden zo vurig, zo geanimeerd, zo verliefd horen vertellen over coupenaden, stiksels, zomen, knoopsgaten, tule, kant, voeringzijde, gerimpelde kragen of blind ingezette ritsen. De voddenkoningin is geen gewone roman. Het is een ontroerende lofzang op de winkeldochter.’ – NRC Handelsblad
‘De voddenkoningin is een meeslepend verhaal met tragische ondertoon over de tweedehandskledingbranche. Goldschmidt documenteert met precisie en gevoel voor decor zo’n vijftig jaar ‘voddengeschiedenis’. Een ‘Amsterdamse’ roman, zonder opsmuk, vlot geschreven, werelds en een beetje kneuterig tegelijk.’ – De Telegraaf
‘Het was voor mij een plezier om te lezen , ik heb er van genoten! De sfeer van de fifties, sixties en seventies is goed geraakt en dan de beschrijving van Amsterdam en de verschillende stijlen van kleding. Echt een kijkje achter de schermen, geen idee gehad wat zich afspeelde in de wereld van de tweedehands kleding maar nu dus wel. Ik zal vanaf nu altijd met een andere blik naar de kledingcontainer op de hoek kijken 🙂 Ik zal haar boek zeker gaan promoten!’ – Boekhandel Verkaaik in Gouda
‘Haast in een ruk uitgelezen. Een heel boeiend leven, beschreven in heerlijk levende karakters. Hoe je met hard werken en je ergens voor inzetten veel kunt bereiken. Hoe vriendschap een verrijking van je bestaan is. Je hoofd boven water houden, succes hebben, kopje onder gaan; we komen het in het leven allemaal wel eens tegen. Dat maakt het verhaal heel herkenbaar. En dat dan beschreven in personages die je dus overal tegen zou kunnen komen, met hun goede en kwade kanten. Ik kan niet wachten tot ik dit ook aan mijn klanten kan uitleggen!’ – The Read Shop Rheden
‘Heerlijk leesvoer! Niet in het minst door de prachtige omschrijvingen van stoffen, modellen en founituren.’ – Boekhandel De Reyghere, Brugge
‘Het knappe van De voddenkoningin zit vooral in de vlotte manier waarop in deze roman een gezicht wordt gegeven aan de ontwikkeling die het Nederlandse midden- en kleinbedrijf sinds de jaren zestig heeft ondergaan.’ – Dagblad van het Noorden
‘Vond het zo’n heerlijke schrijfstijl, heb daar echt van genoten. En dan zo’n sterke powervrouw als hoofdpersoon, een mooi tijdsbeeld over Amsterdam in die tijd. Met een heerlijke schrijfstijl, waardoor je het makkelijk wegleest – zonder dat het oppervlakkig wordt! Prachtboek!’ – Boekhandel Stevens in Hoofddorp
‘Dit boek draait niet psychologische ontwikkeling of intermenselijke relaties, het gaat om de personages zelf, hoe uit het niets iets op te bouwen, de pracht van kleding en de stad Amsterdam.’ – Boekhandel Pantheon
De Hormoonfabriek
Terwijl ze onderzoek deed voor haar debuut, vond Saskia Goldschmidt het onderwerp voor haar tweede boek en eerste roman: De Hormoonfabriek (uitgeverij Cossee, 2012). De Hormoonfabriek stond op de Longlist van de Libris Literatuurprijs 2013, was een van de Ten Books from Holland in de catalogus van het Nederlands Letterenfonds en werd vertaald in het Amerikaans, Duits, Zuid-Afrikaans, Frans. Een vertaling in het Turks en in het Engels staan zijn nog gepland. In juni 2015 werden de filmrechten verkocht aan de Franse filmproducent Film Talents. De film zal worden geproduceerd door Jacques Audiard die in juni 2015 op het filmfestival in Cannes de Gouden Palm won voor de door hem geregisseerde film Dheepan.
Peter te Nuyl schreef samen met Saskia Goldschmidt het scenario van twaalf en een half uur hoorspel: De hormoonfabriek, met een cast bestaande uit: Mark Rietman, Moniek Hendrickx, Hans Hoes, Jacob Derwig, Anna Raadsveld en vele anderen. Het werd in 2014 en 2015 uitgezonden bij de AVRO/TROS, NPO Radio 1.
Quotes van recensenten en boekhandelaren:
‘Een schitterende roman waarin we de adem van de tijd van vooruitgang voelen. De roman over de trotse geweldenaar De Pauw is gebaseerd op fantasie, maar bevat misschien wel meer waarheid dan ons lief is.’ – Brabants Dagblad
‘Geweldige roman. Lees het en je zult het verhaal nooit meer vergeten.’ – Monique Burger, De Nieuwe Boekhandel
‘De vertelstijl van Goldschmidt is boeiend, beeldend en humoristisch. Of je het nu met de levenstijl van Motke en zijn opvattingen eens bent of niet, de fantastisch geformuleerde passage over het bestaan van God is hilarisch. Goldschmidt heeft een boeiend verhaal geschreven waarbij ze de lezer verleidt met prachtige volzinnen en meeneemt in de wereld van Motke en een tijd waarin veel gebeurde en niemand ongeschonden uit de strijd kwam.’ – Literair Nederland
‘Wie wil, kan De hormoonfabriek lezen als één grote aanklacht tegen de meedogenloze kapitalist die tegenwoordig onder de noemer ‘neoliberaal’ door het leven gaat. Wie niet op een boodschap zit te wachten, kan zich laven aan het verhaal van een schurk die niemand in zijn hart zal sluiten, maar aan wiens lippen je blijft hangen tot zelfs hem de dood genadig is.’ – Recensieweb.nl ****
‘Het succes van De hormoonfabriek is natuurlijk niet alleen te danken aan Motkes fascinerende slechtheid. Wel vormt hij het hart van een spannend verhaal waarin de geboorte van de moderne medische wetenschap, de naoorlogse explosie van welvaart, en handjeklap tussen wetenschap en commercie bij elkaar komen. Ook daarin is Motke een klassieke bad guy: hij neemt de dingen inderdaad niet zoals ze zijn, en zorgt, ten goede of ten kwade, voor verandering.’ – 8weekly.nl
‘Een met kleur en vaart geschreven verhaal.’ – de Volkskrant
‘Goldschmidt laat een glimp zien van het leven zoals het was in een benauwend provinciestadje als Oss ten tijde van de crisis waar het meerendeel van de bevolking zich het schompes werkte en de kerk het voor het zeggen had.’ – Dagblad van het Noorden ***
‘De hormoonfabriek staat bol van zelfoverschatting, dubbele moraal, jaloezie en macht. Een geweldig boek!’ – Gerda Aukes, Boekhandel Den Boer, Baarn *****
‘Saskia Goldschmidt heeft de sfeer en het tijdsbeeld goed getroffen. Ik vind dat zij met dit boek weer heeft laten zien dat ze tot de top van de Nederlandse schrijvers behoort.’ – Tonia Koblens-Vrind, Algemene Boekhandel, Amersfoort *****
‘Een goed geschreven roman waarbij je af en toe met schaamte de beweegreden leest van de succesvolle ondernemer die schaamteloos misbruikt van zijn macht. Vaak komt hij er ook mee weg maar in zijn thuissituatie komt hij er niet zo makkelijk van af is wel maar dat heeft hij pas laat in de gaten!’ – Boekhandel Krings ****
‘Het is lang geleden dat wij zo geboeid werden door een roman. Onze eigen omgeving hield even op te bestaan. Honger en dorst vergetend, hebben we het boek in één adem uitgelezen: De hormoonfabriek. Deze week kreeg deze debuutroman van Saskia Goldschmidt een plaats op de longlist van de Libris literatuurprijs en dat is volkomen terecht. De hormoonfabriek zou maar zo het winnende boek kunnen worden. Wat een schrijftalent legt Goldschmidt aan de dag. Ze schrijft vlot, virtuoos en met humor.’ – Twistit.nu
‘Een fascinerende roman over de opkomst van een fabriek die het niet zo nauw neemt met de normen en waarden. Het is een spannend verhaal geworden, dat je inderdaad achter elkaar wilt uitlezen. Ook voor jonge lezers is het best een aantrekkelijk verhaal.’ – Scholieren.com
‘Ik vind het een sterk boek. Ten eerste omdat Goldschmidt een hele fijne schrijfstijl heeft en het verhaal goed op weet te bouwen. Maar ook omdat ze hele goede personages gecreëerd heeft. Ze zijn rond en zijn daardoor heel geloofwaardig. Het verhaal is natuurlijk gebaseerd op een waargebeurd verhaal, maar blijft fictie, al zou ik dit verhaal zo voor ‘echt’ aannemen. Het feit dat het boek gebaseerd is op een waargebeurd verhaal maakt het voor mij alleen nog maar interessanter. Ik heb het boek echt in een paar dagen uitgelezen, mezelf vaak verbijtend om de beslissingen van Mordechai. Een absolute aanrader dus, dit boek over tegenstellingen, botsingen en fouten, maar ook over succes en alles wat dat met zich mee brengt.’ – deLeesfabriek.nl
‘Spannend en onderhoudend, goed geschreven.’ – NBD|Biblion
Verplicht gelukkig
In 2011 debuteerde Saskia Goldschmidt met Verplicht gelukkig, portret van een familie, (uitgeverij Cossee,2011), waarin de schrijfster de de niet-vertelde verhalen van haar zwijgende vader en zijn Joodse familie probeert te achterhalen. En ze zoekt naar een antwoord op de vraag waar het allesoverheersende gevoel van schaamte bij haar vandaan komt.
Quotes van recensenten en boekhandelaren:
‘Een mooi gecomponeerd en sterk geschreven verhaal. Een persoonlijk verhaal dat ondanks de specifieke context van alle tijden is. Bevrijdend pijnlijk.’ – Elsbeth Etty in NRC Handelsblad
‘Saskia Goldschmidt bouwt haar verhaal op in wisselende scènes, in heden en verleden, en heeft oog voor dramatische en komische details. Juist die passages zijn, tegen de achtergrond van het oorlogsleed, ontroerend.’ – Aleid Truijens in de Volkskrant (****)
‘Een warm kloppend verhaal dat ontroert. Een mooier eerbetoon dan dit boek had zij haar vader niet kunnen bewijzen.’ – Sonja de Jong in Noordhollands Dagblad ****
‘Veel leden van de naoorlogse joodse generatie hebben talloze boeken doen verschijnen over het opgroeien in een beschadigd gezin. Het debuut van theaterdocente Saskia Goldschmidt hoort thuis in die reeks, maar steekt er ook bovenuit.’ – Levend Joods Geloof
‘Verplicht gelukkig is zeker niet het eerste boek waarin de problematiek van kinderen van kampoverlevers wordt beschreven. Maar deze met compassie en vaart geschreven zoektocht naar de wortels van de schaamte en onzekerheid van de auteur is een waardevolle aanvulling op de bestaande literatuur.’ – Medisch Contact
‘Een verhelderend en boeiend boek.’ – NDB|Biblion
‘Zonder vals sentiment en met een pijnlijke eerlijkheid geschreven.’ – Loes Jansen van boekhandel Hoogstins
‘Een indringende familiegeschiedenis, goed geschreven, heftig maar met de nodige humor. Knap!’ – boekhandel Quist
‘De opening van Verplicht gelukkig trekt de lezer meteen in het boek. Een waar gebeurd verhaal vol pijn, afwijzing en onmacht en tegelijk vol hoop en volharding. Verplicht gelukkig is meer dan een aangrijpende en mooi sluitende puzzel, het is ook een goed boek. De stijl is helder, zakelijk en tegelijk ook warm en beeldend. Een aangrijpende leeservaring, een verontrustend en zelfs schokkend boek, maar ook troostend, warm, hoopvol en krachtig.’ – LiteraireDebuten.nl
‘In Verplicht gelukkig schakelt Saskia Goldschmidt vaardig en verhelderend heen en weer tussen heden en verleden.’ – Red
Voordat Goldschmidt zich full time op het schrijven stortte, was ze dertig jaar lang theatermaker, producent en docent. Ze werkte intensief samen met verschillende jeugdtheatergezelschappen: Theatergroep Wederzijds, Sonnevanck, Artemis, Dox, Wijnand Stomp. Ze maakte diverse voorstellingen met choreograaf Sassan Saghar Yaghmai en met Ad de Bont, met wie ze jeugd- jongerentheater produceerde op Curaçao, in intensieve samenwerking met acteurs en schrijvers van daar, zoals Roland Colastica en Albert Schoobaar.
Ook was ze projectmanager bij het Tropenmuseum Junior, waar ze drie jaar een uitwisselingsproject tussen kinderen uit Amsterdam en Teheran leidde.
Twintig jaar werkte ze als trainingsactrice en co-trainer voor verschillende organisaties, maar in hoofdzaak voor het AMC. Ze gaf communicatietrainingen aan specialisten en verpleegkundigen.
Voor de auteursbond en de NVJ Academy trainde Goldschmidt auteurs en journalisten in het presenteren van hun werk.
