Het morele verval in Nederland grijpt om zich heen. Zou het iets te maken kunnen hebben met het feit dat ons land zo diep onder de zeespiegel ligt? Is het toeval dat alles in Nederland altijd om het Bruto Nationaal Product lijkt te draaien? Terwijl in Bhutan, een van de hoogst gelegen landen ter wereld, vooral het Bruto Nationaal Geluksniveau als belangrijkste wordt beschouwd?

De graaicultuur in Nederland wordt zo langzamerhand misselijkmakend. Nadat duidelijk is geworden hoe het virus heeft toegeslagen bij de ING top, stond gister in het NRC een ontluisterend interview met een voormalige politiechef, nu kamerlid van D66. Magda Berndsen vind zelf dat er niets mis is met het feit dat ze in de drie en een half jaar dat ze politiechef in Friesland was, meer dan een ton te veel verdiende. Dit bedrag bestond uit een salaris van negentigduizend euro, aangevuld met een eindejaarsuitkering, vakantiegeld, een algemene levenslooptoelage, een representatievergoeding, een piketvergoeding en een meer uren-toeslag. Daarmee kwam ze uit op een bedrag van meer dan honderdwintigduizend euro. Dat lijkt me toch niet slecht verdient, voor een baan met ja, het dragen van een grote verantwoordelijkheid en het maken van veel uren. Maar mevrouw Berendsen heeft bij haar sollicitatie uitonderhandeld dat ze daar bovenop nog een persoonlijke toelage, een huurvergoeding en een compensatie voor de belasting op de huurvergoeding (!) krijgt. Daarmee komt ze op een totaalbedrag van 154.337 euro per jaar.

De Rijksauditdienst, die belast is met de accountantscontrole binnen de overheid, concludeert dat de persoonlijke toelage, de huurvergoeding en de belastingcompensatie die zij ontving in strijd zijn met de landelijke regels. En wat zegt Mevrouw Berendsen op de vraag of zij de conclusies van deze dienst bestrijd? ‘Ze hebben natuurlijk wel gelijk dat het in strijd is met de regels, maar dat is een droge constatering. Ik voel me daar niet verantwoordelijk voor. De consequenties ga ik dus niet op me nemen.’

Kijk, met zo’n politiecommissaris komen we echt verder. Dit geeft geheel nieuwe mogelijkheden in de rechtszaal. Ontkennen hoeft niet meer. Het volstaat in het vervolg de voormalige politiecommissaris, tegenwoordig kamerlid te citeren.
‘Edelachbare, inderdaad, meneer X heeft het hoofd van zijn buurman met een bijl ingeslagen en dat is natuurlijk in strijd met de regels. Maar dat is een droge constatering. Mijn client voelt zich daar niet verantwoordelijk voor. De verantwoordelijkheid lag namelijk bij de buurman, die dit nu niet meer na kan vertellen. Dus mijn client gaat de consequenties voor zijn gedrag echt niet op zich nemen. In tegendeel. In plaats daarvan wordt hij volksvertegenwoordiger. Nee, niet eens voor de PVV. Alexander Pechthold vind het geen enkel probleem!’

En dat in een tijd waarin de hele kunstsector de nek wordt omgedraaid, er gekort wordt op de gezondheidszorg en het onderwijs en kunstenaars, leerkrachten, verpleegkundigen, mantelzorgers niet meer weten hoe ze in deze afgeknepen, onsolidaire en kille samenleving hun werk op een verantwoorde wijze kunnen blijven doen.

Ons land is niet alleen in de greep van vreemdelingenhaat en een irreële angstpsychose tegen alles wat ‘anders’ is. Het morele verval van hen, die ooit de notabelen van de samenleving werden genoemd, neemt alarmerende vormen aan. We zijn dringend toe aan een gidsland, die ons kan leren waar het werkelijk om gaat in het leven.
Ik stel een studiereis voor naar het gidsland Bhutan. Het enige probleem is dat dit land zeer zuinig is met het toelaten van toeristen, bang als ze zijn dat de samenleving geïnfecteerd zal worden door het graaivirus, dat zo verschrikkelijk besmettelijk is.

De kleindochter van de koffiekoning van Nederland is zaterdag 26 maart te horen in het programma met het lekkerste kopje koffie van Nederland. Dus morgenochtend op naar Hilversum, om in het mediacafé te vertellen hoe het nou echt zit, met dat ‘Verplicht gelukkig’ zijn.
Onderstaande tekst staat geschreven op de site van Cappuccino:

‘Al ben je zelf van de Woodstock-generatie, dan nog kun je flink last hebben van de Holocaust. Saskia Goldschmidt groeide op met een hele lijst van zinnen en woorden die niet uitgesproken mochten worden, omdat papa dan herinnerd werd aan zijn kampverleden. Zij ploos de verzwegen familieverhalen uit en schreef er een prachtig boek over: “Verplicht gelukkig”.’

De koffiekoning zelf was gewend om wanneer hij een leverancier had gevonden in een nieuwe stad, koffie te laten maken met het plaatselijke water. Want ieder water geeft een andere smaak aan de koffie. Ik ben benieuwd hoe de koffie morgen zal smaken,

Terwijl de lente haar intrede doet verovert Verplicht gelukkig de boekenwinkel. Zachtjes, niet schreeuwend, maar vastberaden, stap voor stap. Het boek duikt steeds vaker op, naast de kassa, op de boekenweeektafel, in een stapeltje of als enig exemplaar.

Het blijft een miraculeus gevoel. Die tekst, ontstaan uit vier jaar onderzoek, waarin talloze paperassen werden doorgewerkt en achieven bezocht. Waarin ik veel mensen sprak, afwegend welke vragen wel en welke niet gesteld konden worden. Jaren waarin ik vooral schreef, herschreef en nog eens en nog eens herschreef. En als resultaat van die eenzame (en zeer bevredigende) activiteit ligt nu te koop als mooi vorm gegeven boek, door het hele land. Het blijft voelen als een klein wonder!

 

Vandaag de etalage van Veenstra, Utrechtstestraat, in Amsterdam. Niet ver van de plek waar de koffiekoning zijn imperium leidde!
Foto: Foto Hes van Huizen

Als debutant op het boekenbal. Volgestopt met paractamol, want in de greep van een heftige griep, wilde ik me deze bijzondere gelegenheid niet door de neus laten boren. Dus stond ik daar tussen alle bekende gezichten in de rij, om over de rode loper de stadsschouwburg, deze ene dag per jaar omgetoverd tot schrijversburcht, te betreden. Ik werd niet zoals Claudia de Breij,vlak voor me, uit de rij geplukt om een tvploeg te woord te staan. Maar mijn baltasje was wel degelijk een eye-catcher.

Ik was dankzij Laura Dols gehuld in een ware gala-jurk met een bijbehorend tasje. Het lijkt wel een boek, had Laura nog uitgeroepen. Waarna mijn broer Miquel, de stylist van de familie, de suggestie had gedaan een print van het boek op de voorkant van het tasje te bevesigen. Na een bezoekje aan de copieer-winkel met een lapje katoen en een plaksessie met tweezijdig tape, was mijn tasje veranderd in een ware merchandising voor Verplicht Gelukkig. En ja, dat werd opgemerkt en gefotografeerd. Ik heb het nog niet terug gezien, maar dat kan aan mij liggen.

Ja, hoe was het, het boekenbal? De meest gestelde vraag van de woensdagmorgen, na een langzaam ontwaken uit een toch wel zeer diepe slaap die enigszins de vorm van een coma had aangenomen. Het was leuk om erbij te zijn. Bij het zaalprogramma, waarbij Esther Gerritsen en Erik van der Kwast mooie columns voorlazen en Jörgen Raymann fijntjes opmerkte dat het Boekenbal nog altijd een wit feestje is, een linkse hobby wellicht.

En verder is het Boekenbal vooral flaneren. Zoals men overal ter wereld in dorpen en steden op de zondagmiddag in de mooie kleren de boulevard heen en weer loopt, om te zien en gezien te worden, zo flaneert het schrijversdorp de trappen en de gangen van de schouwburg op en af. Hier en daar een praatje, een drankje, een dansje, en om twaalf uur wordt het decor aan gort gegraaid. Het was leuk om mee te mogen flaneren in het schrijversdorp.

En het had een geneeskrachtige werking. Na mijn coma de volgende morgen was de griep verdwenen. Mijn leven als schrijfster kan beginnen. Vanavond met een optreden in Baarn!

Verplicht gelukkig verschijnt in het straatbeeld.

Hierbij nodig ik al mijn lezers uit zich te voegen bij het leger Verplicht-gelukkig-spionnen, die rapporteren hoe het boek de etalage en de boekentafel of het plankje bij de kassa verovert. Wie me verslag doet en het liefst een bewijs in de vorm van een foto meestuurt, wordt gepost op de home-page van mijn website, inclusief de vermelding van de boekenwinkel en de plaats waar deze gevestigd is. Vandaag de eerste. Aangeleverd door Henk van Faassen, die een mooi verslag gaf:

Xantippe Unlimited, Prinsengracht bij de Elandsgracht te Amsterdam.

Een plezierig zonnetje scheen in de winkelruit.
In opdracht van de schrijfster fotografeerde ik de uitstalling in de etalage.
De boekenwinkelierster tikte mij op mijn schouder.
Ze wilde weten wat ik daar deed.

Ze nam mij mee naar binnen om te laten zien dat ze een apart tafeltje had gemaakt met familieverhalen zoals die in het blad V beschreven werden.
Uit haar tas haalde ze een exemplaar van VG. Ze beval me het boek met lovende woorden aan.

De voortekenen zijn goed! Mijn debuut, dat slechts een week geleden het daglicht zag, wordt gister reeds in de Volkskrant genoemd in een artikel van Marjon Bolwijn over boekenhypes.

Hoewel de boekpresentatie een groot succes was, zou ik toch nog niet van een hype willen spreken. Mijn vriendenkring is inmiddels veranderd in een leger Verplicht-Gelukkig- spionnen, die me voortdurend de laatste stand van zaken doorgeven over de mate, waarin mijn geesteskind al dan niet de boekenwinkels veroverd. De meeste up-dates over de stand van zaken komen nu nog uit het dorp Amsterdam. Het Martyrium was absoluut de eerste boekhandel die het boek in een grote stapel naast de kassa had staan. Ook Hoogstins in de Kinkerstraat heeft groot uitgepakt, terwijl het boek bij Atheneum reeds het ‘boek van de nacht’ mocht zijn…

En gister was ik even een potentiële hype.

De omslag van ‘Verplicht gelukkig’ prijkte in de Volkskrant. Als zesde boek in een rijtje van succesverhalen, op schrift gestelde, persoonlijke familiegeschiedenissen. Daar stond mijn boorling, naast Het zwijgen van Maria Zachea, Sonny Boy, Het Pauperparadijs, en Vrouw in de Schaduw. Je zou er verlegen van worden. Achter iedere titel een duizelingwekkend aantal verkochte exemplaren. Verplicht gelukkig had als enige geen cijfer achter de titel, maar wel ervoor dat ene veelbelovende predikaat: NIEUW.

In het artikel over het hoe en waarom van boekenhypes, een stukje van Eva Cossee:

‘Hoe vaak wordt een romanschrijver niet gevraagd of hij zelf heeft meegemaakt wat hij schrijft? Lezers vinden dat belangrijk. We krijgen veel ongevraagde manuscripten binnen over familiegeschiedenissen. Zelden zeggen we ‘ja’. Het manuscript van Saskia Goldschmidt begon ik met scepsis te lezen: weer een familieverhaal met als decor de jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Maar die scepsis verdween al lezende snel. Haar boek is goed geschreven, spannend en boeiend omdat zij veel interessants te weten is gekomen over haar familie en de jodenvervolging. Verplicht gelukkig heeft iets universeels; de schrijfster maakt duidelijk wat voor impact het heeft als de ouders de emoties van hun kinderen wegredeneren door een vergelijking te maken met gruwelijkheden uit het verleden of het heden. Dat is van alle tijden en dus herkenbaar voor velen.’

Het schrijven van dit boek was een vier jaar durend feest. Zelden heb ik iets gedaan wat mij meer vreugde heeft geschonken. Dus geslaagd is het boek al. Maar als er nu heel veel mensen zijn die het gaan kopen en lezen, dan mag ik nog eens! Een eerste idee voor een volgend boek is al in me aan het rijpen.

Maar eerst moet Verplicht Gelukkig de grote wereld in. Niet alleen om geld te maken. Vooral om veel mensen te ontroeren en te raken. Dat is waar ik op hoop.

 

De honderdtwintig exemplaren die de Nieuwe Boekhandel gister in voorraad had, waren in no time uitverkocht.
Dit na een prachtige toespraak van Christoph Buchwald, uitgever van Uitgeverij Cossee. Daarna bood ik de eerste twee exemplaren van VERPLICHT GELUKKIG aan mijn twee kinderen aan. Dat gebaar werd gevolgd door twee zeldzaam ontroerende, confronterende en geestige toespraken. Ze peperden me beiden in dat ook ik een bijendans heb opgevoerd. Wat dat betekent ga ik hier niet uitleggen, lees mijn boek maar!

Het koste moeite voor deze geëmotioneerde moeder, om daarna nog een gedeelte te doen uit de presentatie die ik heb samengesteld uit een aantal boekfragmenten, opdat ik door boekenwinkels, bibliotheken en theaters in huis kan worden gehaald en niet alleen voorlees, maar ook voorspeel hoe de spraakmaker mijn jeugd beïnvloed heeft en een impressie geef van de geschiedenis waar ik uit voorkom.

Daarna barstte de verkoop los en mocht ik spelen dat ik een echte schrijfster was, die urenlang signeerde. Wat een feest! Vanmorgen mailde mijn zoon me de ultieme reclametekst: VERPLICHT GELUKKIG IS VERPLICHTE KOST! Dat je het maar weet.

Mijn debuut als optredend schrijfster, een week voor het verschijnen van VERPLICHT GELUKKIG!

Mocht je nieuwsgierig zijn, dan is dit de kans op een eerste voorproefje:

Literanita #7: Het zit in de familie

Op donderdag 24 februari a.s. is het tijd voor de zevende editie van Literanita: de tweemaandelijkse avond met schrijvers en lezers, fictie en non-fictie, bier en wijn. Deze avond lezen Saskia Goldschmidt, Ellen Heijmerikx, Teuntje Klinkenberg, Wim de Jong en Lieke Marsman voor over (hun) familie. We gaan van strenge geloofsgemeenschappen naar de zoektocht naar een zwijgende Joodse vader en van kleine broertjes naar pikante ontboezemingen van meneer en mevrouw De Jong. Kom ook! En neem uw familie mee.

U bent van harte welkom op donderdag 24 februari 2011. 
De deuren gaan open om 20.00 uur. Aanvang 20.45 uur, geen toegang tijdens de optredens. Entree: 2 euro. Adres: Nieuwe Anita, Frederik Hendrikstraat 111, Amsterdam.

Over de optredende auteurs:

Saskia Goldschmidt was theaterdocent en producent voor verschillende jeugdtheatergezelschappen. Op 3 maart a.s. debuteert zij met Verplicht gelukkig, portret van een familie, bij uitgeverij Cossee. In het boek probeert ze de niet vertelde verhalen van haar zwijgende vader en zijn Joodse familie te achterhalen. Speurend in archieven en oude brieven leert zij haar voorvaderen kennen.

In Blinde wereld schetst Ellen Heijmerikx de jeugd van hoofdpersoon Kieke bij de Noorse Broeders, een geloofsgemeenschap waarin vrouwen volledig dienstbaar moeten zijn aan hun man, kinderen getuchtigd worden en iedereen die niet tot de broederschap behoort blind en verdoemd is. Heijmerikx won met deze roman de Academica Debutantenprijs 2010. Momenteel werkt ze aan haar tweede roman, waarin een normaal gezin in de ban komt van een sekte en de dochter uit dat gezin er alles aan doet om het goed te doen, tegen elke prijs.

Teuntje Klinkenberg volgde de regieopleiding aan de Hogeschool voor de Kunsten in Amsterdam. Ze regisseerde talloze toneelstukken. In 2008 schreef ze De methode Coué, een familiegeschiedenis. Het is het bijzondere verhaal van drie generaties moeders en dochters. Teuntje Klinkenberg probeert in De methode Coué tot de kern van haar familie door te dringen, legt dwarsverbanden en vraagt zich af of je patronen kunt doorbreken. Met haar eigen man en dochter probeert ze het in ieder geval anders te doen.

Wim de Jong is journalist, publicist, huisvader en huisman. Hij is bekend als mannenfluisteraar en is columnist van Volkskrant Magazine. Daarin schrijft hij over zijn bestaan als moderne midlife man en over het familieleven van meneer en mevrouw De Jong. In 2009 verscheen van Wim de Jong Met de Mannen! een boek met uitstapjes voor vaders en zonen. In 2010 publiceerde hij het Handboek voor de moderne man, een onmisbare gereedschapskist boordevol praktische, eigentijdse tips, onderzoeksfeiten en persoonlijke ontboezemingen over het leven als kerel in de 21e eeuw.

Lieke Marsman, geen familie van, studeert filosofie in Amsterdam en was redacteur van het tijdschrift Met Andere Zinnen. Ze debuteerde als dichter in Tirade. Haar debuutbundel Wat ik mijzelf graag voorhoud verscheen eind 2010. ‘Overduidelijk een groot talent’, aldus Erik Lindner in De Groene Amsterdammer.

Geplaatst door Freek op donderdag 17 februari 2011.

 

Het is zover. VERPLICHT GELUKKIG, portret van een familie, ligt vanaf 3 maart in de boekenwinkel.

Hierbij de tekst van de achterflap:

Je hebt praters en je hebt zwijgers. Maar je hebt ook vaders die noch het een, noch het ander zijn. Paul Goldschmidt, een bekende logopedist, is een meester in het leggen van contacten met kinderen die niet kunnen praten. met hen hoeft hij het nooit te hebben over de oorlogsjaren, die altijd aanwezig zijn in het Amsterdamse huis waarin deze eigenzinnige, creatieve en ijdele man met zijn gezin leeft. Een held voor zijn patiënten, maar onbereikbaar en afwezig voor zijn vier kinderen die ‘nooit iets hebben meegemaakt en daarom gelukkig moeten zijn’.

In VERPLICHT GELUKKIG probeert Saskia Goldschmidt de niet vertelde verhalen van haar zwijgende vader en zijn Joodse familie te achterhalen. en ze zoekt naar een antwoord op de vraag waar het allesoverheersende gevoel van schaamte bij haar vandaan komt. Speurend in de archieven en oude brieven leert de dochter haar voorvaderen kennen. De paardenkoopman uit Pruisen, de azijndokter die naar Amsterdam emigreerde en de koffiekoning die zich zijn grote liefde niet liet afpakken. Stukje bij beetje komt ze erachter hoe zijn oorlogservaringen haar gevormd hebben. De ontdekkingen die ze doet en die ze niet meer met hem kan delen vormen de aanleiding tot dit verontrustende en verrassende familieverhaal.

Hopelijk inspireert dit een ieder. Het boek ligt in de winkel, en ik kom graag in boekenwinkels en in bibliotheken VERPLICHT GELUKKIG de voorstelling spelen.

Met signeren na!

 

Geachte minister,

Barbaarse regimes, meneer Rosenthal, hebben altijd bestaan en zullen altijd blijven bestaan, ook nu u minister van Buitenlandse Zaken bent. Tot zover het slechte nieuws.
Maar of barbaarse regimes hun gruwelijke plannen kunnen realiseren, heeft soms te maken met de opstelling van een individu.

Een minister van Buitenlandse Zaken heeft in principe macht en invloed. Natuurlijk, beperkte macht, maar wanneer hij dat wil, kan hij die macht gebruiken. Het heeft er alle schijn van dat u bedroevend weinig ondernomen hebt om de dood van onze landgenoot in Iran te voorkomen. Misschien om de grote broer Amerika niet voor het gevoelige hoofd te stoten. Die wil namelijk geen gesprekken met barbaarse regimes die ze niet zelf uitkiezen. Daarom durfde u die ‘jerrycan benzine’ niet te leveren.
Ook stuurde u uw minderen naar een bespreking met vertegenwoordigers uit dat barbaarse land, waarmee u de boodschap gaf dat het mensenleven van een Nederlands staatsburger niet al te hoge prioriteit had.

U was pas bereid een advocaat te betalen, op het moment dat de strop al half om de nek van het slachtoffer was geknoopt. Want de Nederlandse handelsgeest wint het van het verlangen een mensenleven te redden. Dat gaat meestal mis, weet een ieder die zich in de vaderlandse geschiedenis heeft verdiept.

Mario Varghas Llosa heeft gezegd: ‘het enige wat het kwaad nodig heeft om te triomferen, is dat men niets doet.’ Ook dat is door de geschiedenis al vele malen bewezen.

U kunt heel hard blijven roepen hoe barbaars het Iraanse regime is. Zij hebben Zahra Bahrami vermoord. De vraag blijft minister, heeft u genoeg gedaan om te proberen haar te redden?

Wanneer een land geleid wordt door staatslieden, die hun verantwoordelijkheid niet nemen op het moment dat het er toe doet, loert de barbaarsheid altijd om de hoek.